Vriendenkring Spinoza

De waarde van een vriendenkring werd door Spinoza hoog aangeslagen, vandaar deze titel. Dit blog wil het inzicht vergroten in het denken van Spinoza. Spinoza's opvattingen over mens en maatschappij zijn in onze tijd nog uiterst waardevol en actueel. 'Ik gaf mij geheel over aan de lectuur van Spinoza en dacht, terwijl ik in mijn eigen binnenste keek, nooit zo duidelijk de wereld te hebben gezien'. Goethe

Naam:
Locatie: Amsterdam, Netherlands

Sinds een aantal jaren een zeer grote interesse in Spinoza en zijn betekenis voor onze tijd, zowel zijn opvattingen over de mens als de maatschappij en de politiek.

05 maart 2006

Heeft Spinoza God nodig?

Op onze workshop avond werd de vraag gesteld waarom Spinoza God nog gebruikt als hij ongeveer samen valt met de natuur.
Dit is een vraag die ook in andere studie bijeenkomsten, waar ik zelf aan deelneem, vaak gesteld wordt.
Het antwoord is dat Spinoza de Natuur, alles-wat-er-is, ziet als het enige wat er is en het enige is God, er is niets anders.
Hij gebruikt dan de woorden van Johannes uit zijn eerste brief: 'God is in ons en wij zijn in hem', waarmee Spinoza uit drukt dat alles en alles God is.
Hiermee sluit Spinoza aan bij het taalgebruik van zijn tijd waarin slechts ruimte is voor 1 God, die volgens het joodse, het mohammedaanse en het christelijke geloof de Schepper en Behoeder van de wereld is.
Als gevolg daarvan spreken we van monotheistische religies.
Bij Spinoza is echter geen sprake van religie maar van wijsbegeerte, hij toont aan dat je door goed na te denken tot dezelfde ethische opvattingen kunt komen als in de religie en daarom neemt hij zijn uitgangspunt ook in God, echter niet in een scheppende en sturende God.
Zijn God is het alles omvattende en overal aanwezige, het eeuwige en oneindige, wat er altijd was, is en altijd zal zijn.
De mens is onderdeel van die wereld, in dezelfde positie als alles wat leeft en op deze aarde voor zichzelf moet zorgen.
Vanuit die gedachte bouwt hij zijn filosofie op.
Daarin past geen andere plaats voor God dan dat die er is en zijn kracht uitoefent door en in de natuur zoals die bestaat.
Je kunt je afvragen of Spinoza, als hij in onze tijd geleefd had, die God nog nodig zou hebben gehad en of hij zich niet heeft aangesloten bij het spraak gebruik van zijn tijd.
Men kon zich immers geen wereld zonder God voorstellen, dat is zelfs in onze tijd nauwelijks nog mogelijk.
Spinoza was al blij als hij kon duidelijk maken dat er een fundamenteel verschil was tussen religie en filosofie, daarom is zijn God ook niet de God van de religie, maar wel die van de wereld.

Omdat hij het verschil tussen zijn filosofie en de religie duidelijk wil maken spreekt hij veel over dit onderwerp, maar in wezen speelt God verder geen rol in zijn opvattingen.
Op allerlei manieren maakt hij nog duidelijk hoe hij dan zijn God ziet, maar tegelijk maakt hij duidelijk dat wij mensen onze eigen boontjes moeten doppen en dat wij van Spinoza's God niets te verwachten hebben.

Lees verder in - 'En je zult Spinazie eten'' van Jan Knol, dat een eenvoudig boekje is, dat nu eindelijk is verschenen. Een uiterst handzaam boek, waar je snel inzicht krijgt in de filosofie van Spinoza